Digital Dictionaries of South Asia
A Comparative Dictionary of Indo-Aryan Languages.
  

10391 relative pron. and pronom. adj., sg. nom. m. yáḥ, f. yā́, n. yád, m.n. gen. yásya, inst. yḗna, loc. yásmin, pl. nom. m. yḗ.
    Pa. , , yaṁ (in sandhi yad-), yassa, yēna, yamhi, , Pk. , , jaṁ, jassa, jēna, jammi (jaṁsi), ; Aś.sg. nom. m. ye, e, (shah. gir. yo), f. , n. yaṁ, ye, e, m. gen. yasa, asa, inst. yena, ena, pl. nom. m. ye, e; NiDoc. ya 'who, which', yena 'in order that'; Dhp. sg. nom. m. yo, ye; Woṭ. , zi; K. yih, obl. yĕs, pog. , kash. yi, obl. yis, ḍoḍ. ; S. jo, f. , L. , obl. jis, awāṇ. ji conj. 'so that', P. jo, obl. jis, bhaṭ. ; WPah.bhad. bhal. j̈ε῀, pāḍ. j̈ē, paṅ. cur. ; Ku. jo, obl. je; N. jo, obl. jas; A. zi, B. Or. Mth. je, OAw. jo (lakh. jaun after kaun < kaḥ punar), H. OMarw. jo; OG. ju (G. je after demonstrative te and e < ēṣá¹), inst. jiṇi, jaṁ 'if' (= yát); M. j̈o, Ko. jo; Si. yam rel. particle < yásmin.
    yátaḥ, yáti¹, yátra¹, yáthā, yadā́, yádi, yárhi, yā́vat; yaḥkaścid, yásmin kālḗ, yādŕ̥śa-.

10392 yaḥkaścid 'anyone soever' MBh. [yá-, káścid]
    Ku.gng. j̈we 'anyone'.

10393 *yakarāntra 'liver and guts'. [yákr̥t-, āntrá-]
    S. jerā̃ḍī f. 'liver, lights and spleen of an animal suspended by the windpipe.'

10394 yákr̥t-, gen. yaknás n. 'liver' RV.
    Pa. yaka- in cmpd., Pk. jaga- n.; — *yakn-: Wg. yō̆k, Kt. yɔ̈̄k, wyåk, Tor. ǰogṓ, Ku. jikuṛo; — *yakan-: Pa. yakana- n., Ash. wīen, (Wama) yūn, Kt. yäī˜, Kal. rumb. žīä̃ŕgu, urt. žāṅga, Kho. ṣeγún (with - for ž- after ṣaṅgur 'entrails' BelvalkarVol 96: → Phal ṣoγun), Bshk. yǟn, Sh.koh. pales. jij. yū̃, gil. yum m.; — *yakar-: S. jero m., L.khet. jārā; M. j̈arãḍī f. 'inflammation of the liver' (+?). — Prob. ← Ir. cf. Pers. ǰigar, Bal. ǰagar 'liver': Kho. (Lor.) žΛγar 'bird's crop'; Phal. ǰhaṅgā́r f. 'liver'.
    *yakarāntra-.
    *yakka- 'restrained' see yatá-.

10395 yakṣá m. 'a supernatural being' MaitrUp. (n. 'manifestation' RV.), yakṣī-, yakṣiṇī- f. MBh.
    Pa. yakkha- m. 'a supernatural being', yakkhī-, yakkhiṇī- f., Pk. jakkha- m., jakkhiṇī- f.; Ash. yuš, yüš 'ogre', yuštrī́k 'ogress' (+ strī́-); Kt. yuṣ 'female demon', Wg. yūṣ; Pr. yuṣ 'demon'; Kal.rumb. J̣ac̣ 'female demon'; Sh. (Lor.) yac̣ m. 'demon', yac̣ini f., c̣(h)olo 'demon like a bear', (Grahame Bailey) yac̣hălĭ́tu 'mad', yac̣hălyār f. 'madness'; K. yĕch, yẹ̆ch m. 'a kind of fairy', yĕchiñ f., yochᵘ m. 'a spirit'; P. jakkh m. 'demigod, devout worshipper', f. 'ogress'; H. jāk m. 'demon', jakhnī f. 'female demon in the service of Durgā'; OG. jākha, jākhala m. 'demon'; M. j̈akhīṇ, j̈ãkīṇ (with after ḍãkīṇ s.v. ḍākinī-) f. 'ghost of a woman who died in childbirth or drowned herself', j̈ākhīṇ, j̈ā̃khīṇ f. 'old and ugly woman', j̈akhāī-j̈ukhāī f. 'two female fiends, minor deities and demons in general' (f. from m. *jākhā); Si. yak-ā 'demon', yakin-ī, yakinna f. (with a for ä after m. yak-ā); — Kho. ẓoc̣ 'unruly (of children), knotty, complicated' BelvalkarVol 98 with (?); Ku. jākhaṛ 'idiot'; N. jakkhu 'huge'; — Bi. jāk 'a cowdung cake called mahāde placed on a grain heap to ward off evil eye'?
    YAJ 'sacrifice': iṣṭá-², íṣṭi-³, yajuṣyà- Add., yajñá-, yajñíya-, yājñiká-.
    Addenda: yakṣá-: S.kcch. jakh m. 'demi-god'.

10396 *yaja 'cold'. [IE. *yeĝ- 'ice' IEW 503?]
    Kt. yūċ 'cold', Pr. (y)ṳ̄zu, Wg. yū̆z, yoz → Kal. Kho. yoz (→ Wkh. yaz) NTS xv 280 rather than < avaśyā-.

10396a yajuṣyà- Add. 14768.

10397 yajñá m. 'sacrifice' RV. [√yaj]
    Pa. yañña- m., NiDoc. yaṁña, Pk. jaṇṇa- m.
    yajñíya-, yājñiká-; yajñōpavītá-; sītāyajña-.

10398 yajñíya 'pertaining to the sacrifice' RV., yajñīya- and yājñiya- 'suitable for sacrifice' MBh. [yajñá-]
    M. j̈ānī f. 'calf or other animal or a girl dedicated to Khãḍobā or other god'.

10399 yajñōpavītá n. 'investiture with the sacred thread' TBr., 'the sacred thread' Mn. [yajñá-, úpavīta-]
    Pa. yaññōpavīta- n. 'the sacred thread', Pk. jaṇṇōvavīya-, °ōvaīya-, °ōvīa- n., K. yôñĕ m.; S. janoī f. 'breast-strap in harness', jaṇyo m. 'sacred thread' (?), L. jañjū m., P. janeaū, °nēū m., WPah.bhad. j̈annū n., Ku. janyo, WN. janeu, N. janaï, Bi. janeu, Aw.lakh. janē, H. janeu, °noī m., G. janoī f.; M. j̈ānhavī˜, °vẽ, j̈ānvẽ, °nū n. 'the sacred cord', j̈ānhavī f. 'silk cord worn round the neck by Śūdras at the Śrāddha ceremony'; Ko. jānvẽ n. 'the sacred thread'.
    YAT 'dispose': yatta-, yatna-, yātyatē; āyátana-, āyatta-.
    Addenda: yajñōpavīta-: Garh. jãdyo 'sacred cord'?
    YAT:yátatē, *jaḍati.

10400 yatá 'restrained, proffered' RV. [√yam]
    Pa. yata- 'restrained', Pk. jaya-; OSi. yate 'was granted'. — Replaced in MIA. by *yakka-: S. jaku m. 'dam', jakaṇu 'to dam'; N. jāknu 'to confine'; A. zāk 'crowd' (or < *jhakk-⁵), B. jā̃k; Or. jāka 'crowd', adj. 'tight, narrow', jākibā 'to tighten'; — ext. --: P. jakaṛnā 'to tighten'; B. jā̃kaṛ 'pledge, deposit'; Or. jakaṛibā 'to hold tightly, be tight'; H. jakaṛnā 'to tighten, bind, put in the stocks' (→ N. jakaṛnu 'to arrest'); G. jakaṛvũ 'to tighten, bind', M. j̈ak(h)aḍṇẽ.

10401 yátaḥ 'whence' RV., 'where, because' AV. [-]
    Pa. yatō 'whence, because', NiDoc. yatu, Pk. jaō; S. jo 'because'; WPah.paṅ. jaũ 'when'; Or. jaü̃ 'because'; Mth. jau 'when', jaũ 'if'; OAw. jaü 'when, if', lakh. jau, jo 'if'; H. jo 'when, if'; OMarw. jaü, jo, ju 'if'; OG. jaü when, if', G. jo 'if'.
    Addenda: yátaḥ: Garh. Ku. jo 'if'.
    †yátatē 'places oneself in the right position' RV. [√yat] see *jaḍati Add².

10402 yati¹ 'as many as' RV. [-]
    Pk. jaï 'as many as', P. H. jai.

10403 yáti² f. 'restraint' TS. [√yam]
    M. j̈aī f. 'space between top of wall and the roof which rests on the outer edge of it'?

10404 yatta 'striving, contending' Kāṭh., 'ready, prepared for' MBh. [√yat]
    Pa. yatta- 'strenuous, watchful'; Pk. jattaï 'strives, is active' (or denom. from jatta- m. 'effort, activity' < yatna- m.); — anal. pres. st. after MIA. type litta- ~ limpati: L. jammaṇ, mult. jambaṇ 'to wait, wait for' (< '*to be ready').

10404a yatna- m. 'effort' Mn. [√yat]
    Pa. yatana- m. 'effort', Pk. jatta- m.; see yatta-.